vrijdag 24 mei 2019

Hoera ik heb een literatuuropvatting

Ik besprak in Trouw de afgelopen tijd een paar romans waar ik niet zo enthousiast over was. Het waren romans van Nederlandse auteurs, van sommige van die romans verwachtte ik teveel, van andere bleek een vaag vermoeden dat ik vooraf had zo’n beetje te kloppen.

Het effect van recensies is gering, maar er is een opvallend verschil tussen de positieve en de negatieve bespreking. Ben je positief, dan wordt je lof met gejuich ontvangen, gedeeld door uitgeverij, door fans, door de auteur zelf, op het omslag van de herdruk gezet. Jouw mening wordt de hele tijd bevestigd (zie je wel het is een goed boek!) – om opportunistische redenen, oké, maar toch, je bent blij zo’n boek een handje te kunnen helpen. Op een kritische bespreking volgt meestal een grote stilte. Er wordt niets gedeeld, niets gezegd. Je vraagt je af hoe de schrijver in die stilte op zijn woede zit te kauwen. Ik ga ook altijd twijfelen. Had ik het mis? Je weet niet zeker of je kompas nog werkt, en of je überhaupt een kompas hebt. Ben ik een azijnpisser aan het worden, een boze witte recensent? Ben ik rancuneus, jaloers, cynisch, of juist een moraalridder? Is er een andere onzuivere reden dat ik een negatief oordeel uitspreek over een roman? Op die momenten - als je alleen met je mening bent, als ‘je mening’ tegenover je zit als een zwaarlijvige vriend in een morsige kroeg, een vriend die nooit meer iets verrassends zegt en met wie je wel bent uitgeluld - dan mis ik het discours over wat goede literatuur is, of zou moeten zijn, het gedeelde of juist betwiste ankerpunt. Positief? Iedereen juicht. Negatief? Iedereen zwijgt. Recensenten bespreken dezelfde boeken, maar nooit elkaars opvatting. Gaat het over schrijvers, dan gaat het alleen nog over hoe weinig ze verdienen, gaat over literatuur dan moeten we weer horen hoe weinig er nog gelezen wordt. Dat lezen wel leuk moet blijven.

Ineens was er deze week een reactie op een negatieve bespreking, van een bekende auteur, een indirecte aanval op mij (en tegelijk op een recensent van NRC), via een interview. Kennelijk was de nijd zo groot dat hij de ongeschreven regel dat wie geschoren wordt stil moet blijven zitten naast zich neer legde. De auteur wilde een jeukpoederbombardement op mijn huis uitvoeren, of Albanese huurmoordenaars op me af sturen. Dat was ironie, natuurlijk, en ik snap de reactie best – ik ben zelf ook wel eens afgefikt in een recensie. Maar vervolgens werd ik aangevallen op mijn literatuuropvatting, die volledig verouderd zou zijn. Ergens was ik wel gestreeld, want ik wist nooit zeker of ik wel een literatuuropvatting had. Wat een ‘moderne’ literatuuropvatting was bleef in zijn betoog onduidelijk. Iets met een ‘goed verhaal’, zoals ‘in de Amerikaanse literatuur’. En het moest niet te navelstaarderig zijn. Want daar leed de literatuur (in Nederland) onder. Het moest wel leuk blijven. Daar zat ik dan, met mijn verouderde literatuuropvatting, iets uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, iets over navelstaren en eindeloos gepeur in de ziel.
Ja, misschien had ik het wel mis.

Goddank las ik deze week weer een erg goed boek. Het was een roman die me tot tranen toe roerde, niet vanwege ‘het verhaal’, maar vanwege de taal, woorden die alles nieuw maken, en vanwege de peilloze diepte waar je indondert en weer uitklimt. Ik ga het boek niet bespreken. Het volstaat te zeggen dat het verschrikkelijk goed is, volgens mijn ouderwetse literatuuropvatting die simpel gezegd voorschrijft dat een roman een innerlijk avontuur is, in levende taal opgeschreven. Het verhaal in deze roman is vreselijk, het is er feitelijk niet eens, het wil niet verteld worden. Het peurt de ziel helemaal uit, er klinken echo’s uit de diepe holte. Dit is literatuur. Dankzij dit boek staat het kompas weer naar het noorden gericht, er is op dit moment niets wat me uit koers kan brengen.

De titel: Manon Uphoff, Vallen is als vliegen

Hoera, ik heb weer een literatuuropvatting! Dankzij één boek! Ik ben bereid ervoor te sterven! Ik zie de confrontatie met Albanese huurmoordenaars met vertrouwen tegemoet.






4 opmerkingen:

  1. Lening aanbod tussen internationaal individu.
    Als u financiële hulp wilt, kan ik u helpen.
    Neem contact met mij op:
    E-mail: Contact@cfi-info.com
    Nummer whatsapp: +33784505888
    Website: https://cfi-info.com

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wij zijn een financiële instelling die gespecialiseerd is op het gebied van een kredietlening die mensen helpt die een geldlening nodig hebben of om hun persoonlijke problemen op te lossen of hun projecten te ontwikkelen met een rentevoet van 2%. Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen via Whatsapp + 593985432538 of per e-mail: bancofinancial111@gmail.com
    Heeft u een lening nodig?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wij zijn een financiële instelling die gespecialiseerd is op het gebied van een kredietlening die mensen helpt die een geldlening nodig hebben of om hun persoonlijke problemen op te lossen of hun projecten te ontwikkelen met een rentevoet van 2%. Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen via Whatsapp + 593985432538 of per e-mail: bancofinancial111@gmail.com
    Heeft u een lening nodig?

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Wij zijn een financiële instelling die gespecialiseerd is op het gebied van een kredietlening die mensen helpt die een geldlening nodig hebben of om hun persoonlijke problemen op te lossen of hun projecten te ontwikkelen met een rentevoet van 2%. Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen via Whatsapp + 593985432538 of per e-mail: bancofinancial111@gmail.com
    Heeft u een lening nodig?

    BeantwoordenVerwijderen

trailer "Een Onbarmhartig Pad"